Dwa miesiące temu nagłaśnialiśmy problem
Dwa miesiące temu opublikowaliśmy film o problemach związanych z dostępem do ksiąg wieczystych w Polsce. Pokazywaliśmy w nim, jak dane o nieruchomościach Polaków są masowo pobierane i wykorzystywane przez zagraniczne oraz komercyjne serwisy, które następnie sprzedają dostęp do tych informacji.
Dziś pojawia się ważna informacja, która może oznaczać istotną zmianę w tym systemie.
Rząd chce ograniczyć anonimowość, ale nie jawność
Jak informuje money.pl, Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad rozwiązaniami, które mają ograniczyć anonimowy dostęp do ksiąg wieczystych.
Nie oznacza to jednak zamknięcia dostępu do danych. Księgi wieczyste nadal mają być:
- publiczne
- bezpłatne
- powszechnie dostępne
Zmiana polega na tym, że użytkownik będzie musiał wcześniej potwierdzić swoją tożsamość, zanim uzyska dostęp do systemu.
Co zmieni się dla użytkowników w praktyce
Obecnie dostęp do ksiąg wieczystych jest w dużej mierze anonimowy, co umożliwia automatyczne pobieranie ogromnych ilości danych.
Po zmianach:
- każda osoba przeglądająca księgi będzie identyfikowana
- ograniczone zostanie masowe pobieranie danych przez boty i skrypty
- trudniejsze stanie się tworzenie komercyjnych baz danych
- większa odpowiedzialność za wykorzystanie informacji
Według resortu ma to ograniczyć nieuprawniony obrót danymi i poprawić bezpieczeństwo systemu.
Dlaczego ten problem w ogóle istnieje
Księgi wieczyste zawierają dane, które wykraczają daleko poza samą informację o własności. Można z nich ustalić m.in.:
- historię zakupu nieruchomości
- dane właścicieli
- obciążenia hipoteczne
- informacje o zadłużeniu
W praktyce stały się one podstawą do budowania prywatnych, płatnych baz danych, często bez wiedzy osób, których dotyczą.
Nasza perspektywa i reakcja odbiorców
Nie twierdzimy, że to wyłącznie efekt naszej działalności, ale temat został przez nas nagłośniony.
Film opublikowany przez tuziemia.pl na TikToku, Instagramie, Facebooku, YouTube i Medium dotarł do ponad 16 tysięcy osób i wywołał szeroką dyskusję o granicach jawności danych publicznych.
Film: https://www.instagram.com/p/DWENralDFxA/
Najważniejsze pytanie: czy to wystarczy
Najważniejsze pytanie brzmi, czy planowane zmiany rzeczywiście rozwiążą problem, czy jedynie go uporządkują.
Kluczowe będzie to, jak system zostanie wdrożony w praktyce oraz czy uda się skutecznie ograniczyć komercyjny obrót danymi.
Pozostaje też kwestia spójności danych w systemach publicznych, w tym w Geoportalu. Bez tego trudno mówić o pełnej przejrzystości.
Podsumowanie
Planowane zmiany mogą być istotnym krokiem w stronę większej kontroli nad danymi i ograniczenia ich nadużywania.
Jednocześnie nie zmieniają jednej fundamentalnej zasady: księgi wieczyste pozostają publiczne. Zmienia się sposób dostępu i odpowiedzialność użytkowników.