Czeskie państwo ma tysiące nieruchomości, których nie potrzebuje, i od kilku lat musi je publicznie wystawiać na sprzedaż. Informacje o nich zbiera urzędowy rejestr, a część trafia do elektronicznych aukcji. Dla kogoś, kto szuka działki w Czechach, to ważne źródło, ale nie jedyne. Obok niego działają portale z ofertami prywatnymi, w tym tuzeme.cz, czyli bezpłatny serwis z działkami na sprzedaż. Poniżej wyjaśniam, czym jest czeski rejestr zbędnego majątku, jak działa tuzeme.cz i czy Polak może kupić działkę za południową granicą bez przeszkód.
Czym jest rejestr zbędnego majątku
Po czesku mówi się o nepotřebném majetku státu, czyli o majątku państwa, który przestał być potrzebny jego urzędom i instytucjom. To mogą być działki, budynki, mieszkania, ale także samochody, narzędzia i inne rzeczy ruchome. Ofertami zajmuje się głównie Úřad pro zastupování státu ve věcech majetkových (ÚZSVM), czyli państwowy urząd do spraw majątku, a oferty publikuje się w centralnym systemie, wymienianym w zestawieniach jako rejestr NNM, oraz na portalu aukcyjnym nabidkamajetku.gov.cz. Według doniesień portalu Kurzy.cz od 2019 roku państwowe instytucje mają obowiązek publikować sprzedaż swojego zbędnego majątku na tym jednym portalu. System elektronicznych aukcji działa od 2018 roku, a do czerwca 2022 roku w ponad 19 tysiącach aukcji państwo sprzedało majątek za ponad 2,1 miliarda koron.
Oferty są ustrukturyzowane i dla gruntów zawierają numery działek, więc łatwo zestawić je z mapą katastralną. Dla kupującego to rzadka okazja, bo cena wywoławcza i warunki są jawne, a o wyniku decyduje aukcja.
Kto ma pierwszeństwo
Nie każda zbędna nieruchomość trafia od razu do sprzedaży. Według omówienia nowelizacji ustawy 219/2000 Sb. z 2025 roku gminy i kraje muszą być informowane o zbędnym majątku państwa położonym na ich terenie, żeby mogły zgłosić zainteresowanie. Część gruntów, na przykład pod gminnymi drogami, cmentarze czy zieleń publiczną w zabudowie, może być przekazywana bezpłatnie. Dopiero gdy gmina lub kraj nie zareagują w terminie, państwo oferuje nieruchomość innym nabywcom. Nowelizacja podpisana przez prezydenta Petra Pavla 6 lutego 2025 roku upraszcza te procedury, a o przekazaniach decyduje teraz wyłącznie Ministerstwo Finansów. Według tego samego omówienia w 2023 roku ÚZSVM przekazał gminom 2 571 nieruchomości, a krajom 980.
Jak działa tuzeme.cz
Rejestr państwowy to jedna część rynku. Drugą są oferty prywatne, a tu przydaje się tuzeme.cz, czeska siostra polskiego portalu tuziemia.pl. Serwis jest bezpłatny i nie wymaga rejestracji, a dodanie ogłoszenia kosztuje 0 koron. Przyjmuje tylko oferty z wyraźnie podaną ceną. Na mapie widać granice działek z czeskiego katastru, numer działki, obręb i powierzchnię, jest też mapa lotnicza i link do rządowej wyszukiwarki katastru Nahlížení do katastru nemovitostí dla każdej działki. Można filtrować oferty według lokalizacji, sortować od najnowszych i zapisywać ulubione. Polskie oferty z tuziemia.pl pojawiają się na tej samej mapie, więc można porównywać oba rynki. W chwili sprawdzenia serwis pokazywał około 85 ofert o łącznej powierzchni 55 hektarów, a nowe ogłoszenia możesz dodać przez formularz Přidat inzerát.
Na tuzeme.cz nie znalazłem natomiast ofert z rejestru państwowego. To dwa osobne źródła i najlepiej sprawdzać oba.
Czy Polak może kupić działkę w Czechach bez problemu
W większości przypadków tak. Jako obywatel Unii Europejskiej Polak może kupować w Czechach nieruchomości na takich samych zasadach jak Czech. Według zestawienia zasad rynku, na którym oparłem ten tekst, ograniczenia zakupu nieruchomości przez cudzoziemców zniesiono dla gruntów mieszkalnych w 2009 roku, a dla gruntów rolnych i lasów w 2011 roku. Od lipca 2024 roku obowiązuje natomiast zasada wzajemności, która ogranicza zakup ziemi rolnej tylko przez osoby z państw spoza Unii, jeśli te państwa nie pozwalają Czechom kupować u siebie ziemi. Polaków ta zasada nie dotyczy.
Z kosztami też jest łatwiej niż w wielu innych krajach. Czechy zniosły w 2020 roku podatek od nabycia nieruchomości w wysokości 4% (ustawa 386/2020 Sb.), więc przy zakupie nie płaci się żadnego takiego podatku. Opłata za wpis do katastru (vklad) wynosi 2 000 koron za wniosek i płaci ją zwykle kupujący. Własność przechodzi na nabywcę z chwilą wpisu do katastru, a skutki prawne cofają się do dnia złożenia wniosku.
Na co jednak uważać
Łatwy dostęp nie oznacza, że zakup jest pozbawiony pułapek. Starsze źródła prawne, w tym artykuł z 2011 roku, opisywały dodatkowe wymogi dla gruntów rolnych i lasów, więc przed zakupem ziemi rolnej warto potwierdzić aktualny stan prawny u czeskiego prawnika albo w urzędzie katastralnym. Czeskie plany zagospodarowania (územní plány) bywają przestarzałe i rozproszone po gminach, a centralny portal planistyczny dopiero powstaje, więc trzeba sprawdzić, czy na danej działce w ogóle można budować. Trzeba też zweryfikować dostęp do drogi i do sieci, bo właśnie brak przepustowości sieci hamuje podaż działek. Umowy sporządza się po czesku, więc przyda się tłumacz albo prawnik, który zna lokalne zasady. Ten tekst nie zastępuje konsultacji prawnej przy konkretnej transakcji.
Działki na sprzedaż w głównych miastach i okręgach
Poniżej linki do ofert na tuzeme.cz w największych czeskich miastach. Strony odpowiadają okręgom (okresom), w których leżą miasta.
Praga, Brno, Ostrawa, Pilzno, Liberec, Ołomuniec, Czeskie Budziejowice, Hradec Králové, Ústí nad Labem, Pardubice, Zlín, Jihlava, Karlowe Wary, Opawa
Całą listę ofert w Czechach, z podziałem na kraje i okręgi, znajdziesz na stronie tuzeme.cz/pozemky-na-prodej. Jeśli chcesz sprzedać działkę, możesz dodać ogłoszenie za 0 koron, a polskie działki znajdziesz na siostrzanym tuziemia.pl.