W październiku 2026 roku na rynku pierwotnym wydarzyło się coś, co łatwo przeoczyć w ogólnych statystykach. Według platformy BuiltMind do ofert deweloperów w siedmiu największych miastach wróciło ponad 5,8 tysiąca mieszkań, które wcześniej miały status zarezerwowanych lub sprzedanych. To o około 72% więcej niż lokali, które w tym samym czasie pojawiły się w sprzedaży po raz pierwszy. Zjawisko opisał portal Skarbiec.biz na podstawie analizy opublikowanej przez XYZ.
Rezerwacja to jeszcze nie sprzedaż
Dane obejmują Warszawę, Kraków, Wrocław, Poznań, Łódź, Katowice i Trójmiasto. Za powracającą podaż uznaje się mieszkanie, które w jednym miesiącu figurowało jako zarezerwowane lub sprzedane, a w kolejnym znów jest dostępne. Nie musi to oznaczać zerwanej umowy deweloperskiej. Lokal może wrócić, bo klient nie dostał kredytu, zrezygnował z rezerwacji albo zmienił plany. Zdarza się też, że to deweloper czasowo wycofuje mieszkanie ze sprzedaży, a potem je przywraca.
We Wrocławiu prawie 9 do 1, w Łodzi odwrotnie
Największą liczbę powrotów odnotowano w Warszawie. Wróciło tam 1693 mieszkania, a po raz pierwszy w sprzedaży pojawiło się 1168. We Wrocławiu różnica jest jeszcze większa, bo do ofert wróciło 1128 lokali, a nowych było tylko 132. Autorzy wyjaśniają, że to efekt wyjątkowo małej liczby nowych wprowadzeń w październiku, ponieważ miesiąc wcześniej było ich tam 1343. W Krakowie wróciło 996 mieszkań wobec 512 nowych, a w czerwcu powrotów było 647, więc w cztery miesiące przybyło ich prawie 54%. W Katowicach stosunek wyniósł 473 do 207. Odwrotnie było w Łodzi, gdzie nowych mieszkań było 547, a powracających 513.
Wniosek jest taki, że ogólnopolskie średnie niewiele mówią. O tym, jak wygląda rynek, decydują lokalna podaż, tempo sprzedaży i struktura oferty.
Bank mówi nie, mieszkanie wraca na listę
Najczęstszą przyczyną powrotów są kłopoty z finansowaniem. Klient rezerwuje mieszkanie, a po sprawdzeniu zdolności bank nie daje mu potrzebnej kwoty. Czasem kupujący musi najpierw sprzedać swoje dotychczasowe mieszkanie, a gdy transakcja się przeciąga, rezerwacja upada.
Skala zależy od dewelopera. Tomasz Kaleta z Develii szacuje, że do oferty wraca około 3% sprzedanych mieszkań, przy czym część to zamiany na inny lokal, a nie rezygnacja z zakupu. Victoria Dom podaje, że ponownie dostępnych staje się od 5 do 10% mieszkań objętych płatnymi umowami rezerwacyjnymi, a w 90% takich przypadków powodem jest brak finansowania bankowego. Autorzy zastrzegają, że tych wskaźników nie można bezpośrednio porównywać, bo dotyczą różnych etapów sprzedaży. Mikołaj Szymański z BuiltMind zwraca uwagę, że o znaczeniu powrotów decyduje to, co dzieje się później. Lokal, który szybko znajdzie nowego nabywcę, nie jest dla dewelopera problemem. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy stoi w ofercie miesiącami.
Sprzedaż rośnie, a półki i tak się nie opróżniają
Powroty nie oznaczają załamania popytu. Według Otodom na siedmiu największych rynkach deweloperzy sprzedali w październiku około 5,1 tysiąca mieszkań, czyli o 27% więcej niż rok wcześniej. Nowych lokali wprowadzono około 3,9 tysiąca. Mimo to oferta na koniec października przekroczyła 59 tysięcy mieszkań o łącznej wartości 51,9 mld zł. Wyjaśnieniem jest właśnie przepływ mieszkań między pulami dostępnych, zarezerwowanych i sprzedanych. Liczby BuiltMind i Otodom pochodzą z różnych metodologii, więc nie należy ich łączyć w jeden bilans.
Rabat zamiast przeceny? Zależy, jak długo mieszkanie czeka
Duża dostępność mieszkań wzmacnia pozycję negocjacyjną kupujących, zwłaszcza w inwestycjach, gdzie niesprzedanych jest wiele podobnych lokali. Deweloper konkuruje wtedy nie tylko z nowymi projektami, ale i z własnymi mieszkaniami, które wróciły do sprzedaży. To może ograniczać podwyżki i zwiększać rolę rabatów. Nie jest to jednak automatyczna przecena. Mieszkanie, które wraca na końcowym etapie budowy, gdy podobnych lokali prawie nie ma, może znaleźć nabywcę bez obniżki.
Ważny jest też segment. Według BuiltMind w Warszawie wyprzedanie mieszkań o powierzchni 40–50 m² w cenie od 800 tysięcy do 1 miliona zł zajmuje około ośmiu miesięcy. Dla lokali o tym samym metrażu, ale kosztujących 1,2–1,5 mln zł, ten czas wydłuża się do 22 miesięcy.
Najpierw bank, potem rezerwacja
Skoro część mieszkań wraca do sprzedaży z powodu braku kredytu, warto przed rezerwacją sprawdzić zdolność kredytową, a nie po niej. Chroni to i kupującego, i dewelopera. Natomiast ten, kto szuka mieszkania, powinien wiedzieć, że w niektórych inwestycjach i miastach ma więcej do wyboru, niż pokazują statystyki wprowadzeń, a w droższych segmentach ma też więcej czasu na negocjacje.