Brzmi jak paradoks. Ceny mieszkań w Polsce stoją w miejscu, a mimo to według danych Eurostatu kupno mieszkania jest dziś łatwiejsze niż rok temu, i to wyraźnie bardziej niż w większości Unii Europejskiej. Wyjaśnienie jest proste. Liczy się nie sama cena, tylko jej relacja do zarobków, a te rosną w Polsce szybciej.
Ceny w górę, dostępność też
Z analizy money.pl, którą napisał Grzegorz Siemionczyk, wynika, że w drugim kwartale 2026 roku ceny transakcyjne mieszkań w Polsce, liczone z aktów notarialnych, wzrosły o 6,3% rok do roku. To najwięcej od ponad roku i nieco więcej niż unijna średnia, która wyniosła 4,7%. Jednocześnie przeciętny dochód rozporządzalny na osobę w polskich gospodarstwach domowych zwiększył się o ponad 9%. Stosunek cen mieszkań do dochodów spadł więc po raz siódmy z rzędu, tym razem o około 2,9%. Dłuższą nieprzerwaną serię poprawy dostępności trzeba w Polsce szukać aż w 2014 roku.
Polska na tle Europy
Cały 2025 rok wygląda podobnie. Relacja cen mieszkań do dochodów zmalała w Polsce o 3,2%, a średnio w UE wzrosła o prawie 2%. Eurostat odnotował spadek tego wskaźnika w sześciu innych krajach Unii, ale głębszy niż w Polsce tylko w dwóch, w Luksemburgu i Finlandii. Autor zwraca jednak uwagę, że przyczyny bywają różne. W Finlandii mieszkania tanieją względem dochodów, bo gospodarka słabnie, a realne zarobki spadają. W przypadku Luksemburga dane o dochodach prawdopodobnie są zawyżone. W Polsce poprawa dostępności zbiega się z dobrą koniunkturą i szybkim wzrostem dochodów.
Spojrzenie na dłuższy okres potwierdza ten obraz. W 2025 roku relacja cen do dochodów była w Polsce o 1,7% niższa niż w 2019 roku i o 3,7% niższa niż w 2015. Dostępność mieszkań była wyższa niż dekadę wcześniej w dziewięciu innych krajach spośród 26, dla których są dane. Liderem była Rumunia, a dalej Finlandia, Szwecja, Włochy i Francja.
Dekada, w której dochody dogoniły ceny
W ciągu ostatnich dziesięciu lat mieszkania w Polsce zdrożały o niemal 117%, co plasuje nas w unijnej czołówce. Więcej podrożały tylko Węgry (o 267%), a zbliżone lub wyższe wzrosty odnotowały m.in. Portugalia, Litwa, Bułgaria i Czechy. Różnica polega na tym, że nigdzie indziej dochody nie dotrzymały kroku cenom, a w Polsce dochód rozporządzalny per capita wzrósł w tym czasie o prawie 118%. Ceny nie oderwały się więc od fundamentów na dłużej, a ostatnie zakłócenia, czyli pandemia i program Bezpieczny Kredyt 2%, minęły. Jeśli reszta roku będzie podobna do pierwszego półrocza, mieszkania podrożeją w 2026 roku o około 6%, a dochody wzrosną o około 8%, więc wskaźnik spadnie o kolejne niespełna 2%.
Czego te dane nie mówią
Autor analizy zastrzega, że spadek relacji cen do dochodów nie mówi nic o poziomie dostępności. Eurostat rejestruje zmiany w czasie, a nie poziom bezwzględny, bo nie ma uniwersalnego kryterium, który stosunek cen do dochodów jest „dobry”. Rynki różnią się strukturą zabudowy, wielkością mieszkań, polityką państwa, powszechnością najmu i dostępnością kredytów.
Podobnie jest z kosztami mieszkaniowymi. Według definicji Eurostatu obciążenie jest nadmierne, gdy utrzymanie mieszkania, łącznie z odsetkami od kredytu, pochłania ponad 40% dochodu. W UE dotyczy to 7,6% gospodarstw, a w Polsce 4,1%. Ale ta różnica wynika też z tego, że w Polsce większość gospodarstw ma własne mieszkania, najczęściej niekupowane na rynkowych warunkach. Wśród gospodarstw spłacających kredyt hipoteczny przeciążonych jest w Polsce 8%, a średnio w UE 5%, co odzwierciedla wyższe stopy procentowe i to, że kredytowe mieszkania kupuje się u nas głównie w największych miastach. Wskaźnik pomija też osoby, które nie mają zdolności kredytowej, żeby w ogóle założyć osobne gospodarstwo.
Jak to się ma do „2 milionów brakujących mieszkań”
Te dane dobrze pasują do wniosków z naszego tekstu W Polsce jest aż o 2 miliony mieszkań za dużo. Wskazywaliśmy tam, że opowieść o dramatycznym niedoborze rozmija się z liczbami, bo nawet formalnie mieszkań było więcej niż gospodarstw, a prawie 2 miliony lokali stoi pustych. Dostępność rosnąca od siedmiu kwartałów, bez widocznej dużej nierównowagi między popytem a podażą, wzmacnia to spojrzenie. Pozostaje jednak prawdą, że problem jest realny w największych miastach, gdzie ceny i raty obciążają budżety najmocniej, i to tam potrzeba najwięcej nowych mieszkań, na przykład akademików, o których pisał Dawid Parzyk.
Wniosek jest ostrożny. Polska nie jest mieszkaniowym rajem, ale też nie przeżywa kryzysu dostępności w skali całego kraju. Ceny rosną, ale dochody rosną szybciej, i właśnie to najbardziej odróżnia nas dziś od większości Unii.